Czwarta edycja Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2008, realizuje swoją misję podobnie do lat poprzednich - służąc popularyzacji fotografii jako prezentacja zapisu działań twórczych artystów, szczególnie młodego pokolenia.Fotografia od niedawna zajmuje dominujące miejsce w kulturze współczesnej.

O uznanie na gruncie artystycznym, a nie wyłącznie użytkowym, czy praktycznym, walczyła długo. Od lat siedemdziesiątych xx w. na świecie coraz chętniej organizowane są przedsięwzięcia ją promujące: festiwale, wystawy, aukcje. Otwierane są galerie, wydawane albumy,pisma, powstają nowe szkoły i kierunki na uczelniach artystycznych.Częściej również po problematykę tego medium w kontekście współczesności sięgają pisarze, krytycy i teoretycy sztuki. Niezwykle dynamicznie rozwija się rynek fotograficzny. Wszystkie wspomniane zjawiska z opóźnieniem, pojawiają się także w Polsce. Wspomnijmy choćby ostatnio organizowane aukcje fotografii np. kolekcjonerskiej, czy festiwale w różnych miastach Polski: Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Bielsko-Białej, wystawy poświęcone zagadnieniom fotografii światowej, czy polskiej.Jej sukces związany jest z całym ogromem zjawisk i przemian poprzedniego stulecia w sferach politycznych, społecznych i przede wszystkich w kulturze. Proces globalizacji, większy przepływ i dostęp do informacji (Internet, tv, telefonia), eliminowanie granic i podziałów, zwiększona mobilność, również „nomadyczność” samych artystów i kosmopolityczny charakter ich twórczości, to oznaki nowych czasów.

Wiek xx to okres, kiedy w sztukach pięknych poddano w wątpliwość słuszność wszelkich zasad i wartości. Zakwestionowane zostało w zasadzie wszystko: dzieło jako manualny, jednostkowy wytwór, pojmowanie roli artysty, talentu i intencji, oryginalności i autorstwa jego pracy (np. ready mades Marcela Duchampa, który dzieło czyni kwestią wyboru twórcy). Fotografia przestała być uznawana za „artystyczną” w kontekście wyłącznie piktorializmu, który jak pamiętamy, odszedł od podstawowych właściwości tego medium i dzięki m.in. technikom szlachetnym, manualnej ingerencji w odbitkę, zbliżył się do malarstwa i grafiki, paradoksalnie tracąc swą autonomię.Przestaje być ceniona również jedynie za zapis mechaniczny, poprawność i zgranie kompozycyjne, uzyskiwane dzięki odpowiedniemu kadrowaniu, walorom światłocieniowym i barwnym. Po tych głębokich przeobrażeniach, jakie dokonały się w sferze obrazu, sztuce i kulturze, od lat 60. na nowo definiowane są miejsce i rola fotografii.

Jej istota leży nie w nowych technologiach i umiejętności ich wykorzystania, ale w kreacji artysty, jego guście, inteligencji odczuwaniu sztuki, wykraczaniu poza przyjęte konwencje, poza granice samego medium.Obecnie zarówno fotografowie jak i artyści coraz śmielej sięgają po bogaty język fotografii umożliwiający różnorodny zapis twórczej wypowiedzi. Jednakże artysta-fotograf, usytuowany całkowicie w sferze sztuki, korzystając z tego samego warsztatu, w odmienny sposób posługuje się tym medium, w stosunku do fotografa-artysty, usytuowanego całkowicie w sferze fotografii.

Przypomnijmy tylko zmagania fotografów z xix i początku xx w. bezustannie odwracających i zakłócających zdolności mimetyczne fotografii, które to cechy zostały przede wszystkim w niej docenione przez artystów. Myślenie jednych i drugich o obrazie fotograficznym w kontekście sztuki współczesnej jest nadal bardzo rozbieżne i odległe.

wffa skupia się nad fotografiami artystów, które mają służyć poszerzaniu ogólnej refleksji nad obrazem i definicją sztuki współczesnej. Prezentowane nafestiwalu prace pokazują, że ambicją młodych i dojrzałych twórców jest oddanie tego, co zwyczajne, codzienne, proste. Ich uwagę zaprzątają odniesienia do własnychprzeżyć, banalności świata, która zastępuje historię społeczną, czy globalną narrację. Skupiają się na wymiarze lokalnym, intymności, często trywialności, zjawiskach kultury masowej, powszechnej konsumpcji i fetyszyzacji towaru, śladach ingerencji człowieka w naturę, na tematach „odheroizowanych” poddanychswoistej sekularyzacji, wpływających na budowanie nowych relacji ze światem.



Fotografia, poddając rzeczywistość nowej interpretacji, wydaje się być mediumwiodącym w refleksji nad współczesnością. Często artyści swobodnie korzystając z fotograficznego warsztatu, wykraczają poza formalną doskonałość zdjęcia. Poprzez świadome używanie „błędów” (nieostrość obrazu, specyficzne kadrowanie, małe formaty, multiplikacje obrazu, niekonsekwencja, pozornie zbyt prosta kompozycja, banalna treść) koncentrują uwagę widza nie na materialnym aspekcie dzieła, lecz na zakamarkach jego pozornej oczywistości. Wykorzystują obraz fotograficzny nie jako narzędzie, ale w pełni przemyślany i wypracowany nośnik sztuki współczesnej, niejednokrotnie jako „wyłączną materię dzieła sztuki”.

iv wffa’2008 ma charakter międzynarodowy, powstał we współpracy z wyższymi uczelniami artystycznymi Włoch (przede wszystkim Forma – International Center of Photography w Mediolanie) oraz ważnymi placówkami w Polsce m.in.: z Włoskim Instytutem Kultury w Warszawie, Uniwersytetem Warszawskim, Galerią Zachęta i csw Zamkiem Ujazdowskim oraz galeriami Stolicy.Wzorem lat poprzednich składa się z: części konkursowej, w której biorą udział twórcy do 35 roku życia i imprez towarzyszących: wystaw prezentujących różne sposoby pojmowania wartości artystycznych w fotografii.

Ważnym punktem programu są spotkania i wykłady młodych, obiecujących polskich oraz znanych angielskich (dr David Bate) i włoskich krytyków, kuratorów, fotografików (Walter Guadagnini, Luca Andreoni, Francesco Zanot). Będą oni zastanawiać się nad miejscem fotografii w postmodernistycznej kulturze oraz nad zasadnością rozpatrywania narodowego aspektu tej dziedziny w dobie powszechnej globalizacji, mobilności artystów i kosmopolitycznego charakteru ich sztuki.Festiwal to kilkadziesiąt przedsięwzięć pokazujących wielką różnorodność formalną, warsztatową, treściową i tematyczną współczesnej fotografii. To zapis osobistego temperamentu artystycznego i poglądów twórców.

Skupiamy się przede wszystkim na szerokim wykorzystaniu tego medium przez młodych artystów polskich i włoskich, poszukujących w nim nowatorskich rozwiązań artystycznych i estetycznych.Wystawy prac dojrzałych autorów proponowane przez zaproszone do udziału w festiwalu galerie zdradzają wieloaspektowe sposoby i przemyślane cele operowania obrazem: jego ogromną rolę dla percepcji kultury, sztuki czy najbliższego otoczenia, poszerzania granic sztuki i granic wolności twórczej (np. wystawa „Na początku było pismo” Józef Bury, Grzegorz Klaman, Mikołaj Smoczyński, Edyta Wolska, Jerzy Wroński).

Nie pozostajemy obojętni na coraz większe zainteresowanie fotografią kobiecą, zarówno artystkami-fotografkami xx w. (spotkanie z kuratorką feminizującej wystawy polskich dokumentalistek), czy tematem aktu kobiecego w fotografii polskiej xx w. (wykład A. Mazura), oraz twórczością młodych fotografujących kobiet (wystawa Katarzyny Sagatowskiej „Pałac x3”). Pokazujemy zarówno znanych artystów o dużym dorobku (wystawa Davida Bate’a „Bungled Memories”, Gliwickie Środowisko Fotograficzne) oraz twórców, działających na pograniczu kilku dziedzin plastyki, którzy nie boją się odważnych poszukiwań formalnych (Piotr Smolnicki, Paweł Nowak, Mariusz Gajewski).

wffa nie jest kolejnym przedsięwzięciem pod tytułem „miesiąc fotografii w...”. To cykl imprez charakteryzujący się dbałością o ich
estetyczną jakość i zawartość intelektualną, wzbogacony o refleksję teoretyczną nad kondycją współczesnej fotografii artystycznej.

Mamy nadzieję, że poprzez podejmowane konsekwentnie od kilku lat w ramach festiwalu działania przyczyniamy się do poszerzenia dyskursu nad wytyczaniem granic sztuki, pokazując różne sposoby wykorzystania i funkcjonowania obrazu fotograficznego w jej obrębie.

 


Kurator festiwalu: Magdalena Durda-Dmitruk